Kim byli Macedończycy? Starożytna Macedonia przed Filipem i Aleksandrem

Starożytne królestwo Macedonii jest jednym z fenomenów antycznej historii. Łączy ich wiele wspólnego z współczesną im Kartaginą, która mogła pochwalić się historią o porównywalnej długości, olbrzymim wpływem na starożytną historię, chociaż w zachodnim basenie Morza Śródziemnego oraz trzema wojnami z Republiką Rzymską, które w przypadku tak Macedonii jak miasta Hannibala zakończyły się bezpowrotnym unicestwieniem istnienia obu dawnych mocarstw.

Wesprzyj nas na:
https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Grzegorz Kaczmarek, Paweł Kociuba, Adam Dobrowolski, Stanisław Wantusiak, Mariusz Rajca, Monika Piaskowska, Karolina Suder, Przemysław Kozioł, Michał Borkowski, Agnieszka Militowska, Aleksandra Cieślicka, Grdy Bla vla bla, Andrzej Borowiak, Grzegorz Olech, Piotr Woldański, Tomasz Rodzynkiewicz, hhczl qq, Bartosz Czeczenski, Eliza Barańska, Kasia Woz, Norbert Sutkowy, Krzysztof Smuda, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Patryk Kaczanowicz, Mateusz Parol, Julia Dalecka, Tomasz Kownacki i trzech patronów anonimowych.

Treść przygotował i przeczytał Michał Kuźniar. Wszystkie wykorzystane źródła znajdziecie w opisie odcinka. Podcast Mroczne Wieki można wspierać na patronite.pl/mrocznewieki Serdecznie dziękuję wszystkim patronom!

Literatura:
Borza E., In the Shadow of Olympus: The Emergence of Macedon
Nawotka K., Aleksander Wielki
Hammond N., Starożytna Macedonia

Teksty źródłowe:
Herodot, Dzieje
Tukidydes, Wojna peloponeska

Artykuły:
Hall H., The Archaic Warriors and Ladies of Archontiko in Macedonia

Słuchaj również na:
Spotify – https://tinyurl.com/yws22rpe
Apple Podcasts – https://tinyurl.com/2rzv8hkc
Google Podcasts – https://tinyurl.com/2k2db7xy

Muzyka w tle:
https://elements.envato.com/dark-mystic-intro-ident-J89Q3AE
https://audiojungle.net/item/requiem-deep-ethnic/16898513
https://elements.envato.com/high-tension-M43X7TQ
https://audiojungle.net/item/dark-ethnic-action-cinematic-ambient/35620350

Jak powstał Rzym? Założenie miasta i okres królewski.

“Dawnym wiekom przyznaje się ten przywilej, że mieszają bogów w poczynania ludzkie i w ten sposób narodzinom miast dodają więcej świętości”. Tymi słowami Tytus Liwiusz, wielki rzymski historyk rozpoczyna opowieść o dziejach swojej ojczyzny jednocześnie z góry usprawiedliwiając swoją bezsilność wobec beznadziejnego wydawałoby się zadania jakie go czekało. Zadaniem tym było oddzielenie mitów i legend od prawdy historycznej a co za tym idzie stworzenie relacji o dziejach Rzymu będącej czymś więcej aniżeli jedynie kolejną baśnią, pełną nieśmiertelnych bogów, niepokonanych herosów i magicznych stworzeń.

Wesprzyj nas na:
https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Grzegorz Kaczmarek, Paweł Kociuba, Adam Dobrowolski, Stanisław Wantusiak, Mariusz Rajca, Monika Piaskowska, Karolina Suder, Przemysław Kozioł, Michał Borkowski, Agnieszka Militowska, Aleksandra Cieślicka, Grdy Bla vla bla, Andrzej Borowiak, Grzegorz Olech, Piotr Woldański, Tomasz Rodzynkiewicz, hhczl qq, Bartosz Czeczenski, Eliza Barańska, Kasia Woz, Norbert Sutkowy, Krzysztof Smuda, Jakob Zimmermann, Rafał Piskadło, Patryk Kaczanowicz, Mateusz Parol i trzech patronów anonimowych.

Treść przygotował i przeczytał Michał Kuźniar. Wszystkie wykorzystane źródła znajdziecie w opisie odcinka. Podcast Mroczne Wieki można wspierać na patronite.pl/mrocznewieki Serdecznie dziękuję wszystkim patronom!

Literatura:
Alföldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu
Bradley G., Early Rome to 290 BC. The Beginnings of the City and the Rise of the Republic
Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu, tom I
Ciechanowicz J., Rzym – Ludzie i budowle
Connolly P., The Ancient City: Life in Classical Athens and Rome
Cunliffe B., Europe Between the Oceans
Heurgon J., Rzym i świat śródziemnomorski do wojen punickich

Teksty źródłowe:
Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga I i II

Attyla “Bicz Boży” i jego synowie

Attyla był najpotężniejszym barbarzyńskim wodzem jaki stanął u granic cesarstwa rzymskiego ucieleśniając najgorsze obawy tak Rzymu jak Konstantynopola. Wbrew temu co pokazuje nam popkultura przez setki lat najcięższe boje Rzymianie toczyli nie na północy lecz na wschodzie najpierw z Partami a potem z Persami. Nad Renem i Dunajem spadały na nich niejednokrotnie klęski, czasem poważne ale na korzyść cesarstwa przemawiał istotny fakt. Na północy nie powstał żaden silny organizm polityczny, który mógłby rzucić cesarstwu wyzwanie na równych warunkach. Zdarzały się problemy, ale nie było zagrożenia tak poważnego jak imperium Hunów, którzy zjednoczyli pod swoim jarzmem, na krótko co prawda dużą część lokalnych plemion, zwłaszcza germańskich, dodatkowo zalewając imperium tysiącami uchodźców. Wobec zagrożeń z północy Rzymianie zawsze stosowali działania prewencyjne dusząc potencjalnych konkurentów w zarodku, nie ważne czy był zagrożeniem tym był Marbod czy Decebal. Attyli nie zdążyli zniszczyć na czas, ale sprzyjało im szczęście.

Wesprzyj nas na:
https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Krzysztof Smuda, Mateusz Parol, Tomasz Rodzynkiewicz, Adam Dobrowolski, Rafał Piskadło, Andrzej Borowiak, Piotr Woldański, Eliza Barańska, Grzegorz Olech, Aleksandra Cieślicka, Jakob Zimmermann, Patryk Kaczanowicz, Grdy Bla vla bla, Bartosz Czeczenski, Kasia Woz, Norbert Sutkowy, Kuba Cski, hhczl qq i czterech patronów anonimowych

Treść przygotował i przeczytał Michał Kuźniar. Wszystkie wykorzystane źródła znajdziecie w opisie odcinka. Podcast Mroczne Wieki można wspierać na patronite.pl/mrocznewieki Serdecznie dziękuję wszystkim patronom!

Literatura:
Dąbrowski K, “Hunowie europejscy, Protobułgarzy, Chazarowie”
Heather P., “Upadek cesarstwa rzymskiego”
Kokowski A., “Starożytna Polska”
Thompson, E.A., “Hunowie”

Teksty źródłowe:
Marcellinus A., “Res Gestae”
Jordanes, “O pochodzeniu i czynach Gotów”
Priskos z Panium, “Historia”

Artykuły:
“A newly discovered fragment of a Hunnic cauldron from site 59-60, Sanok, Poland”
ACTA ARCHAEOLOGICA CARPATHICA, VOL. LV (2020): 235–254
“The genetic origin of Huns, Avars, and conquering Hungarians”
https://doi.org/10.1016/j.cub.2022.04.093
“Y-chromosome haplogroups from Hun, Avar and conquering Hungarian period nomadic people of the Carpathian Basin”
https://www.nature.com/articles/s41598-019-53105-5
“The Hunnic invasion of the east of 395 and the fortress of Ziatha”
https://www.jstor.org/stable/44172154

Kim byli Hunowie? Historia koczowników Wielkiego Stepu

Początkiem lat 70. IV wieku n.e. do dowódców rzymskich wojsk strzegących linii Dunaju zaczęły napływać raporty przynoszące wieści tyleż niepokojące co obiecujące zarazem. Setki kilometrów od północnej granicy imperium, na Stepie Pontyjskim, tam gdzie na dzisiejszych mapach widzimy Rosję i Ukrainę doszło do jakichś niepokojów wśród tamtejszych barbarzyńskich plemion i królestw. Niepokoje te nie okazały się przejściowe, jak to często bywało, zanosiło się na dłuższy konflikt, który mógł co prawda zagrozić w efekcie rzymskim granicom ale z drugiej strony mógł też oznaczać, że bez angażowania legionów uda się osłabić północne plemiona, które same upuszczą sobie wzajemnie krwi.

Wesprzyj nas na:
https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Piotr, Tomasz, Kuba, hhczl qq, Bartosz, Damian, Eliza, Kasia, Norbert, Krzysztof, Jakob, Rafał, Patryk, Mateusz, Krzysztof, Andrzej, Karolina, Grdy Bla vla bla, Adam, Michał, Grzegorz

Treść przygotował i przeczytał Michał Kuźniar. Wszystkie wykorzystane źródła znajdziecie w opisie odcinka. Podcast Mroczne Wieki można wspierać na patronite.pl/mrocznewieki Serdecznie dziękuję wszystkim patronom!

Literatura:
Dąbrowski K, “Hunowie europejscy, Protobułgarzy, Chazarowie”
Heather P., “Upadek cesarstwa rzymskiego”
Kokowski A., “Starożytna Polska”
Thompson, E.A., “Hunowie”

Teksty źródłowe:
Marcellinus A., “Res Gestae”
Jordanes, “O pochodzeniu i czynach Gotów”
Priskos z Panium, “Historia”

Artykuły:
“A newly discovered fragment of a Hunnic cauldron from site 59-60, Sanok, Poland”
ACTA ARCHAEOLOGICA CARPATHICA, VOL. LV (2020): 235–254
“The genetic origin of Huns, Avars, and conquering Hungarians”
https://doi.org/10.1016/j.cub.2022.04.093
“Y-chromosome haplogroups from Hun, Avar and conquering Hungarian period nomadic people of the Carpathian Basin”
https://www.nature.com/articles/s41598-019-53105-5

Nordycka epoka brązu – Hiperborea

Mapa kontynentu europejskiego widziana oczami starożytnych, nawet tych najlepiej wykształconych i obytych ze światem zewnętrznym pełna była białych plam. W zasadzie przez dużą część starożytności tych plam było nieraz więcej aniżeli terenu znanego, zbadanego. Nieznane plamy wypełniano mitycznymi krainami pełnymi legendarnych potworów, tajemniczych ludów i nieznanych bogów. Jedną z takich krain była Hyperboreja, legendarna kraina leżąca gdzieś na północy cywilizowanego świata jak zwykli określać swoje domeny zarówno Grecy jak Rzymianie. Hiperborea miała być zamieszkana przez szczęśliwe ludy obdarzone wszelkimi błogosławieństwami jakie mogła im podarować natura i szczodre bóstwa.

Wesprzyj nas na:
https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Mateusz, Tomasz, Damian, Krzysztof, Andrzej, Piotr, Rafał, Eliza, Krzysztof, Jakob, Patryk, Kuba, hhczl qq, Bartosz, Kasia, Norbert

Treść przygotował i przeczytał Michał Kuźniar. Wszystkie wykorzystane źródła znajdziecie w opisie odcinka. Podcast Mroczne Wieki można wspierać na patronite.pl/mrocznewieki Serdecznie dziękuję wszystkim patronom!

Hełm z Veksø:
Nationalmuseet, CC BY-SA 3.0 , via Wikimedia Commons

Literatura:
Cunliffe B., Europe between the oceans. 9000 BC – AD 1000
Durham K., Długie łodzie wikingów
Goldhahn J. i Ling J., Bronze Age Rock Art in Northern Europe: Context and Interpretations, [w:] The Oxford Handbook of the European Bronze Age
Kempiński A., Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich
Reich D., Kim jesteśmy, skąd przyszliśmy…
Thrane H., Scandinavia, [w:] The Oxford Handbook of the European Bronze Age

Źródła internetowe:
https://www.science.org/content/artic…
https://nat.au.dk/en/about-the-facult…\
https://en.natmus.dk/historical-knowl…

Starożytna Skandynawia. Epoka żelaza i Fimbulvetr

Fimbulvetr w dosłownym tłumaczeniu oznacza “wielką zimę”, termin ten odnosił się najpierw jedynie do okrutnej, trzyletniej śnieżnej zawiei jaka miała poprzedzić koniec świata Ragnarok. Z czasem jednak termin fimbulvetr zagościł w mowie potocznej i nawet dzisiaj można go spotkać gdzieniegdzie w Skandynawii.
Już na początku XX wieku badacze zaczęli sugerować, że okrutna, trzyletnia zawierucha tak mocno wryła się w świadomość dawnych Skandynawów ze względu na związek z jakąś autentyczną traumą jaką musieli przeżyć ich przodkowie. Pogląd ten był jednak przez wiele dekad jedynie ciekawą hipotezą nie popartą żadnymi namacalnymi dowodami w postaci tekstów źródłowych czy dowodów archeologicznych. Wszystko uległo jednak zmianie w latach 90. XX wieku…

Wspieraj na https://patronite.pl/mrocznewieki

Patroni:
Mateusz, Krzysztof

Subskrybuj i komentuj na YouTube

Bibliografia:
N. Price – “Children of Ash and Elm”
A. Kokowski – “Starożytna Polska”
K. Durham – “Długie łodzie wikingów”
B. Cunliffe – “Europe between the oceans. 9000 BC – AD 1000”
J. Strzelczyk – “Odkrywanie Europy”
J. Manco – “Ancestral Journeys”
M. Findell – “Runes”
S. Sturluson – “Edda”
Autor nieznany – “Edda poetycka”
Baillie, Mike. “Irish Oaks Record Volcanic Dust Veils Drama!” Archaeology Ireland 2, no. 2 (1988): 71–74. http://www.jstor.org/stable/20561936
McCormick, Michael, Ulf Büntgen, Mark A. Cane, Edward R. Cook, Kyle Harper, Peter Huybers, Thomas Litt, et al. “Climate Change during and after the Roman Empire: Reconstructing the Past from Scientific and Historical Evidence.” The Journal of Interdisciplinary History 43, no. 2 (2012): 169–220. http://www.jstor.org/stable/41678664
Arjava, Antti. “The Mystery Cloud of 536 CE in the Mediterranean Sources.” Dumbarton Oaks Papers 59 (2005): 73–94. https://doi.org/10.2307/4128751
Curry, Andrew. “ÖLAND, SWEDEN, SPRING, A.D. 480.” Archaeology 69, no. 2 (2016): 26–31. http://www.jstor.org/stable/43824534
Pearson, Brian. “An Alternate Interpretation.” Archaeology 69, no. 3 (2016): 8–8. http://www.jstor.org/stable/43825135
Lobell, Jarrett A., and Samir S. Patel. “Bog Bodies Rediscovered.” Archaeology 63, no. 3 (2010): 22–29. http://www.jstor.org/stable/41658776